Eristalis is een geslacht van tweevleugeligen (Diptera) uit de familie zweefvliegen (Syrphidae). Het zijn robuuste vliegen waarvan er diverse algemeen voorkomen in Nederland en België. Daaronder de typesoort van het geslacht, Eristalis tenax, de blinde bij, die in grootte en vorm sterk lijkt op E. pertinax of kegelbijvlieg, maar een ander vliegseizoen heeft. Naast deze twee soorten komen ook E. horticola of bosbijvlieg, E. nemorum of puntbijvlieg en E. arbustorum of kleine bijvlieg zeer algemeen voor. Al deze vliegen vertonen meer of minder gelijkenis met de honingbij. Eristalis intricarius of hommelbijvlieg toont echter grote gelijkenis met verschillende soorten hommels.
De veenbijvlieg komt vrij algemeen voor in veen- en plassengebieden, terwijl de onvoorspelbare bijvlieg op een aantal plaatsen in Nederland in de buurt van ruderaal terrein te vinden is. De Friese bijvlieg is vrij zeldzaam en komt alleen in bosgebieden in het noordelijke deel van Nederland voor. Tot slot zijn de snuitbijvlieg, de alpenbijvlieg, de roodpootbijvlieg en de bergbijvlieg zeer zeldzaam of geheel uit Nederland verdwenen.
Wetenschappelijke naam De wetenschappelijke naam van het geslacht werd in 1804 voorgesteld door Pierre André Latreille. Hij nam in het geslacht zeven soorten op, maar noemde ze allemaal als een combinatie met de geslachtsnaam Syrphus, zodat niet impliciet duidelijk werd welk grammaticaal geslacht Latreille aan Eristalis toekende (het grammaticaal geslacht van Syrphus is mannelijk). In de twee eeuwen volgend op de publicatie werd Eristalis nu eens als vrouwelijk, dan weer als mannelijk zelfstandig naamwoord opgevat. In het Nederlands taalgebied (Van der Goot, 1954, Van der Goot, 1981, Barendregt, 1982, Verlinden, 1991) (1954). Zweefvliegentabel, 1e druk, NJN (1981). De zweefvliegen van Noordwest-Europa en Europees Rusland, in het bijzonder van de Benelux, KNNV (1982). Zweefvliegentabel, 7e druk, Jeugdbondsuitgeverij (1991). Syrphidae. In: Catalogue of the Diptera of Belgium. Documents de Travail de l'Institut royal des sciences naturelles de Belgique no. 70 werd Eristalis consequent als een mannelijk woord behandeld, net als in de Britse, Poolse, Tsjechische, Spaanse en Portugese literatuur. In diverse andere Europese taalgebieden en in Noord-Amerika was de traditie om het als een vrouwelijk woord te beschouwen. In 1993 plaatste de International Commission on Zoological Nomenclature de naam als mannelijk op de officiële naamlijst, zonder die keuze echter te verantwoorden. (1993). Opinion 1747. Eristalis Latreille, 1804, Helophilus Fabricius, 1805, Xylota Meigen, 1822 and Eumerus Meigen, 1822 (Insecta; Diptera): conserved. The Bulletin of Zoological Nomenclature 50(3): 256–258 In 2004 dienden Peter Chandler, Andrew Wakeham-Dawson en Angus McCullough een verzoek in bij diezelfde commissie om het grammaticaal geslacht van Eristalis als vrouwelijk vast te leggen. (2004). Case 3259. Eristalis Latreille, 1804 (Insecta: Diptera): proposed confirmation that the gender is feminine; Musca nemorum Linnaeus, 1758, M. arbustorum Linnaeus, 1758 and M. horticola De Geer, 1776 (currently Eristalis nemorum, E. arbustorum and E. horticola): proposed conservation of usage of the specific names by designation of neotypes. The bulletin of Zoological Nomenclature 61(4): 241–244 Ze refereerden daarbij aan ICZN Art. 30.1.1, waarin is geregeld dat een naam in Latijnse vorm het grammaticaal geslacht krijgt dat het in het Latijn heeft als het een in die taal bestaand woord is.International Code of Zoological Nomenclature Art. 30.1.1 In Composition of Scientific Words van R.W. Brown (1954) wordt "eristalis" genoemd als een vrouwelijk woord waarmee een onbekende edelsteen wordt aangeduid. Het verzoek van Chandler et al. werd minder dan twee jaar na indiening ingewilligd. (2006). Opinion 2153 (Case 3259). Eristalis Latreille, 1804 (Insecta: Diptera): confirmation that the gender is feminine; Musca nemorum Linnaeus, 1758, M. arbustorum Linnaeus, 1758 and M. horticola De Geer, 1776 (currently Eristalis nemorum, E. arbustorum and E. horticola): usage of the specific names conserved by designation of neotypes. The Bulletin of Zoological Nomenclature 63(2): 146–147
Systematiek Het geslacht wordt door diverse auteurs onderverdeeld in ondergeslachten en soortgroepen (Eristalis, Eristalomyia, Eoeristalis etc.). Daarmee is in de lijst hieronder echter geen rekening gehouden. De soorten zijn: Eristalis abusiva , 1931 – Kustbijvlieg Eristalis alleni , 1997 (1997). Revision of the Eristalis flower flies (Diptera: Syrphidae) of the Americas south of the United States. Proceedings of the Entomological Society of Washington 99: 209–237; ISSN 0013-8797 Eristalis alpina (, 1798) – Alpenbijvlieg Eristalis anthophorina (, 1817) – Friese bijvlieg Eristalis arbustorum (, 1758) – Kleine bijvlieg Eristalis barda (, 1829) Eristalis basilaris , 1834 Eristalis bellardii , 1867 Eristalis beltrami , 1970 Eristalis bogotensis , 1842 Eristalis brousii , 1882 Eristalis calida , 1849 Eristalis californica , 1968 Eristalis cerealis , 1805 Eristalis circe , 1891 Eristalis compacta , 1849 Eristalis corymbus , 1975 Eristalis croceimaculata , 1900 Eristalis cryptarum (, 1794) – Roodpootbijvlieg Eristalis deserta , 1977 Eristalis dimidiata , 1830 Eristalis dubia , 1834 Eristalis everes , 1852 Eristalis fenestrata , 1908 Eristalis flavipes , 1849 Eristalis fraterculus (, 1838) Eristalis gatesi , 1997 Eristalis gomonojunovae , 1977 Eristalis hirta , 1866 Eristalis horticola (, 1776) – Bosbijvlieg = Eristalis lineata (, 1776) Eristalis inflata , 1834 Eristalis intricaria (, 1758) – Hommelbijvlieg Eristalis japonica , 1964Eristalis jugorum , 1858 – Snuitbijvlieg Eristalis kamtshatica , 1977 Eristalis latifrons , 1843 Eristalis lunata , 1908 Eristalis marfax , 1947 Eristalis nemorum (, 1758) – Puntbijvlieg = Eristalis interrupta (, 1761) Eristalis obscura (, 1866) – Broekbijvlieg Eristalis oestracea (, 1758) Eristalis pacifica , 1977 Eristalis pertinax (, 1763) – Kegelbijvlieg Eristalis persa , 1891 Eristalis picea (, 1817) – Veenbijvlieg Eristalis pilosa , 1866 Eristalis precipua , 1888 Eristalis pseudorupium , 1938 Eristalis rabida , 1977 Eristalis reflugens , 1858 Eristalis rossica , 1958 Eristalis rupium , 1805 – Bergbijvlieg Eristalis saphirina , 1880 Eristalis saxorum , 1830 Eristalis semicirculus , 1852 Eristalis similis (, 1817) – Onvoorspelbare bijvlieg = Eristalis pratorum , 1822 Eristalis stipator , 1877 Eristalis tammensis , 1980 Eristalis tenax (, 1758) – Blinde bij Eristalis tibetica , 1976 Eristalis transversa , 1830 Eristalis tricolor , 1880 Eristalis tundrarum , 1932 Eristalis vallei (, 1934) Eristalis vandykei , 1968